برای آموزش انگلیسی به کودک خردسال، از کجا باید شروع کنیم؟ کتاب بخریم، کارتون پخش کنیم یا سراغ کلاس زبان برویم؟ انتخاب میان این گزینه‌ها زمانی آسان‌تر می‌شود که ابتدا بدانیم کودک قرار است چه چیزی را، با چه فعالیتی و در چه فضایی یاد بگیرد.
بهترین روش یادگیری زبان انگلیسی برای خردسالان، ترکیبی از بازی، شنیدن، قصه و تعامل متناسب با آمادگی کودک است. یک فعالیت کوتاه که کودک با علاقه در آن شرکت می‌کند، نقطه شروع مناسبی برای آشنایی با واژه‌ها و عبارت‌های انگلیسی است. لازم نیست از همان ابتدا حروف را بنویسد یا جمله‌های کامل بگوید.
در این راهنما، تمرکز ما بر کودکان پیش‌دبستانی، حدود ۳ تا ۶ سال است. فعالیت‌ها پیشنهادهایی قابل‌تغییرند؛ برای انتخاب و ادامه آن‌ها، علاقه، تجربه قبلی و شیوه مشارکت فرزندتان را در نظر بگیرید.
آموزش زبان انگلیسی به خردسالان را از کجا شروع کنیم؟
پیش از انتخاب کتاب یا برنامه آموزشی، سه تصمیم ساده بگیرید: هدف شروع چیست، کودک به چه چیزی علاقه دارد و شما چه زمانی می‌توانید همراه او باشید؟
یک هدف کوچک و قابل‌مشاهده انتخاب کنید
هدف جلسه اول می‌تواند آشنایی با نام دو اسباب‌بازی یا فهمیدن یک عبارت کوتاه باشد. برای مثال، هنگام بازی با توپ، واژه ball را بگویید و سپس عبارت Give me the ball را با حرکت نشان دهید.
قرار نیست کودک بلافاصله عبارت را تکرار کند. در این فعالیت، دادن توپ یا اشاره‌کردن به آن نیز فرصتی برای مشارکت است.
از علاقه کودک کمک بگیرید
اگر فرزندتان حیوانات را دوست دارد، با عروسک حیوانات یا کتاب تصویری شروع کنید. اگر به حرکت علاقه دارد، آهنگ و بازی حرکتی را امتحان کنید. برای کودکی که نقاشی را ترجیح می‌دهد، رنگ‌ها و شکل‌ها می‌توانند موضوع شروع باشند.
علاقه کودک به شما کمک می‌کند فعالیتی انتخاب کنید که همراه‌شدن با آن برایش آسان‌تر باشد.
زمانی کوتاه و قابل‌تکرار در نظر بگیرید
لازم نیست خانه را به کلاس درس تبدیل کنید. یک فعالیت کوتاه در زمانی که کودک خسته یا گرسنه نیست، شروع مناسبی است.
راهنمای British Council نیز بر جلسات کوتاه و منظم و تنوع فعالیت‌ها تأکید دارد. مدت فعالیت را با توجه به مشارکت کودک تنظیم کنید؛ اگر خسته شد یا علاقه‌اش را از دست داد، می‌توانید همان‌جا متوقف شوید.
روش‌های کاربردی آموزش انگلیسی به خردسالان
برای شروع، لازم نیست همه روش‌های زیر را هم‌زمان اجرا کنید. یک یا دو فعالیت را انتخاب کنید و پس از آشناشدن کودک، شکل اجرای آن‌ها را کمی تغییر دهید.
۱. بازی با اسباب‌بازی و وسایل واقعی
اسباب‌بازی‌های آشنا کمک می‌کنند واژه در یک موقعیت قابل‌فهم شنیده شود. می‌توانید از توپ، ماشین، عروسک یا حیوانات اسباب‌بازی استفاده کنید.
برای مثال، ماشین را حرکت دهید و بگویید:
A car!— یک ماشین!Go!— حرکت کن!Stop!— بایست!
ابتدا خودتان حرکت را اجرا کنید. سپس اجازه دهید کودک ماشین را حرکت دهد و شما عبارت مناسب را بگویید. در ادامه می‌توانید نقش‌ها را عوض کنید.
هدف فعالیت: ارتباط‌دادن عبارت‌های کوتاه با یک عمل مشخص.
۲. آهنگ همراه با حرکت
آهنگی انتخاب کنید که عبارت‌های کوتاه و تکرارشونده داشته باشد و بتوانید بخشی از آن را با حرکت همراه کنید. پیش از شروع، خودتان محتوا و سرعت آن را بررسی کنید.
برای نمونه، عبارت‌هایی مانند Clap your hands را با دست‌زدن همراه کنید. کودک می‌تواند ابتدا فقط حرکت را انجام دهد و بعد، اگر تمایل داشت، با بخشی از آهنگ همراه شود.
پس از پایان آهنگ، یکی از همان حرکت‌ها را دوباره اجرا کنید. این کار فرصتی می‌دهد تا عبارت را خارج از موسیقی هم به کار ببرید.
هدف فعالیت: آشناشدن با معنی عبارت از طریق شنیدن و حرکت.
۳. قصه‌خوانی با کتاب تصویری
برای شروع، کتابی با تصاویر روشن، متن کوتاه و موقعیت‌های آشنا انتخاب کنید. لازم نیست تمام صفحه را بخوانید یا هر جمله را ترجمه کنید.
به یک تصویر اشاره کنید و بگویید:
Look! A cat.
سپس مکث کنید تا کودک تصویر را نگاه کند یا درباره آن واکنش نشان دهد. می‌توانید توضیح یا پرسش را فارسی مطرح کنید و واژه هدف را انگلیسی بگویید.
در دفعات بعد، از کودک بخواهید همان تصویر را پیدا کند:
Where is the cat?
هدف فعالیت: پیوند میان تصویر، واژه و معنای آن در داستان.
۴. استفاده از انگلیسی در کارهای روزمره
چند عبارت کوتاه را در موقعیت‌های مشخص به کار ببرید. لازم نیست تمام گفت‌وگوهای خانه انگلیسی شوند.
| موقعیت | عبارت پیشنهادی | معنی |
|---|---|---|
| هنگام شروع بازی | Let’s play. | بیا بازی کنیم. |
| هنگام جمع‌کردن وسایل | Put it in the box. | آن را داخل جعبه بگذار. |
| هنگام دیدن یک چیز جالب | Look! | نگاه کن! |
| هنگام انتخاب اسباب‌بازی | The ball or the car? | توپ یا ماشین؟ |
| هنگام پایان فعالیت | All done! | تمام شد! |
عبارت را در موقعیت مربوط به خودش و با اشاره یا عمل همراه کنید. به‌جای اضافه‌کردن تعداد زیادی جمله، همان چند عبارت را در فرصت‌های طبیعی مرور کنید.
۵. نقاشی و کاردستی همراه با زبان
نقاشی می‌تواند فرصتی برای شنیدن نام رنگ‌ها، شکل‌ها و وسایل باشد. دو مدادرنگی را نشان دهید و بپرسید:
Red or blue?
کودک ممکن است با اشاره، فارسی یا یک واژه انگلیسی پاسخ بدهد. شما می‌توانید انتخاب او را با عبارت کوتاه تأیید کنید:
Blue! Here you are.
فعالیت هنری را به پرسش‌وپاسخ مداوم تبدیل نکنید. چند نوبت گفت‌وگوی کوتاه در جریان نقاشی کافی است.
هدف فعالیت: استفاده از زبان برای انتخاب‌کردن و ادامه یک کار موردعلاقه.
۶. استفاده هدفمند از محتوای صوتی و تصویری
اگر از ویدئو یا کارتون استفاده می‌کنید، پیش از نمایش، تناسب محتوا با سن، سرعت گفتار و هدف فعالیت را بررسی کنید. برای یک تمرین مشخص، بخشی کوتاه با موضوع آشنا انتخاب کنید.
پس از آن، یکی از واژه‌ها یا اتفاق‌ها را وارد بازی کنید. مثلاً اگر شخصیت داستان دنبال توپ می‌گردد، شما هم با یک توپ واقعی بازی پیداکردن راه بیندازید.
به این ترتیب، محتوای تصویری به فرصتی برای تعامل و استفاده از زبان تبدیل می‌شود. برنامه یادگیری را فقط بر تماشای پی‌درپی ویدئو بنا نکنید.
سه بازی ساده انگلیسی برای اجرا در خانه
بازی‌های زیر نمونه‌هایی برای شروع هستند. تعداد وسایل، عبارت‌ها و مراحل را متناسب با واکنش کودک کم یا زیاد کنید.
بازی اول: رنگ را پیدا کن
وسایل: دو یا سه شیء با رنگ‌های متفاوت.
روش اجرا:
دو شیء را کنار هم بگذارید.
به هرکدام اشاره کنید و رنگ آن را بگویید.
یک بار خودتان عبارت
Show me redرا بگویید و شیء قرمز را نشان دهید.در نوبت بعد، به کودک فرصت انتخاب بدهید.
جای اشیا را تغییر دهید و بازی را دوباره انجام دهید.
نسخه ساده‌تر: هنگام گفتن رنگ، به شیء مربوط هم اشاره کنید.
آنچه می‌توانید مشاهده کنید: کودک پس از شنیدن عبارت، شیء را نگاه می‌کند، نشان می‌دهد یا برمی‌دارد.
بازی دوم: عروسک چه می‌خواهد؟
وسایل: یک عروسک و دو اسباب‌بازی آشنا.
روش اجرا:
عروسک را وارد بازی کنید و با صدای او سلام کنید.
عروسک یکی از وسایل را بخواهد:
The ball, please.ابتدا خودتان وسیله را به عروسک بدهید.
در نوبت بعد، از کودک برای انتخاب وسیله کمک بگیرید.
عروسک با گفتن
Thank youپاسخ بدهد.
نسخه ساده‌تر: عروسک هنگام درخواست به وسیله نگاه کند یا اشاره کند.
قدم بعدی: کودک نقش عروسک را بگیرد و شما به درخواست او پاسخ بدهید؛ درخواست می‌تواند با اشاره یا یک واژه باشد.
بازی سوم: حرکت کن و بایست
وسایل: فضای مناسب و بدون مانع برای حرکت، یا یک اسباب‌بازی متحرک.
روش اجرا:
عبارت
Goرا بگویید و حرکت را شروع کنید.با گفتن
Stopمتوقف شوید.چند بار این دو حالت را با کودک اجرا کنید.
سپس اجازه دهید کودک حرکت را هدایت کند.
اگر حرکت بدنی برای کودک مناسب نیست یا علاقه‌ای به آن ندارد، همین بازی را با ماشین اسباب‌بازی انجام دهید.
هدف فعالیت: تمرین دو عبارت کوتاه از طریق عمل و نوبت‌گیری.
نمونه برنامه هفتگی آموزش انگلیسی در خانه
این جدول یک الگوی پیشنهادی است، نه برنامه‌ای با نتیجه تضمین‌شده. می‌توانید یک فعالیت محبوب را در چند روز تکرار کنید و فعالیتی را که کودک نمی‌پسندد تغییر دهید.
| روز | فعالیت | تمرکز پیشنهادی |
|---|---|---|
| روز اول | بازی با دو اسباب‌بازی | شنیدن نام وسایل |
| روز دوم | آهنگ همراه با حرکت | همراه‌شدن با یک عبارت |
| روز سوم | مرور همان اسباب‌بازی‌ها | انتخاب میان دو وسیله |
| روز چهارم | نگاه‌کردن به کتاب تصویری | پیداکردن تصویر آشنا |
| روز پنجم | نقاشی با دو رنگ | انتخاب رنگ با اشاره یا واژه |
| روز ششم | بازی عروسکی | درخواست و پاسخ کوتاه |
| روز هفتم | انتخاب بازی محبوب توسط کودک | مرور در فعالیت دلخواه |
برای شروع، یک نوبت کوتاه چنددقیقه‌ای را امتحان کنید. لازم نیست هر روز واژه تازه‌ای اضافه شود؛ استفاده دوباره از مطالب آشنا در موقعیتی تازه هم بخشی از برنامه است.
اگر والدین انگلیسی بلد نباشند چه کنند؟
برای همراهی با کودک، لازم نیست مانند مدرس زبان تدریس کنید. می‌توانید وسایل فعالیت را آماده کنید، راهنمای بازی را فارسی توضیح دهید و برای شنیدن عبارت انگلیسی از یک منبع صوتی آموزشی معتبر کمک بگیرید.
پیش از فعالیت، تلفظ و معنی همان چند عبارت موردنیاز را بررسی کنید. اگر درباره عبارتی مطمئن نیستید، آن را با جمله‌ای ساده‌تر که درست می‌دانید جایگزین کنید.
در بخش والدین LearnEnglish Kids از British Council می‌توانید راهنماهایی برای همراهی کودک در یادگیری پیدا کنید. پیش از استفاده از هر فعالیت، سطح و تناسب آن با فرزندتان را بررسی کنید.
چه اشتباهاتی تمرین انگلیسی را برای کودک دشوار می‌کند؟
تبدیل هر فعالیت به امتحان
پرسیدن مداوم معنی واژه‌ها یا درخواست پی‌درپی برای تکرار، می‌تواند جریان بازی را قطع کند. ابتدا خودتان عبارت را در موقعیت مناسب به کار ببرید و به کودک فرصت واکنش بدهید.
شروع هم‌زمان چند منبع
کتاب، اپلیکیشن، کارتون و فلش‌کارت متعدد لزوماً برنامه منسجمی نمی‌سازند. با چند فعالیت مرتبط شروع کنید تا فرصت مرور و شناخت علاقه کودک را داشته باشید.
انتظار خواندن و نوشتن از همان ابتدا
برای فعالیت‌هایی مانند شنیدن قصه، بازی عروسکی و آهنگ، کودک نیازی به خواندن ندارد. تمرین حروف و نوشتن باید با آمادگی و مسیر آموزشی او هماهنگ باشد.
اصلاح‌کردن تمام اشتباه‌ها
می‌توانید شکل درست عبارت را در پاسخ طبیعی خود به کار ببرید. برای مثال، اگر کودک واژه‌ای را ناقص گفت، همان واژه را در جمله‌ای کوتاه و درست تکرار کنید و بازی را ادامه دهید.
مقایسه با کودکان دیگر
تعداد واژه‌هایی که کودک دیگری می‌گوید، به‌تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره مسیر فرزند شما نیست. تجربه قبلی، میزان مواجهه با انگلیسی و موقعیتی که کودک در آن مشارکت می‌کند متفاوت است.
از کجا بفهمیم کودک در حال یادگیری است؟
به واکنش کودک در فعالیت‌های آشنا توجه کنید. مشاهده‌های کوتاه به شما کمک می‌کنند برای مرحله بعد تصمیم بگیرید؛ این جدول جای ارزیابی تخصصی آموزشی را نمی‌گیرد.
| آنچه مشاهده می‌کنید | پیشنهاد برای ادامه |
|---|---|
| با شنیدن واژه، تصویر مربوط را نشان می‌دهد | همان واژه را با تصویر یا وسیله دیگری مرور کنید |
| یک دستور آشنا را در بازی دنبال می‌کند | آن را در موقعیتی مشابه به کار ببرید |
| بخشی از آهنگ یا عبارت را همراهی می‌کند | فرصت همراهی داوطلبانه بیشتری بدهید |
| خودش بازی قبلی را درخواست می‌کند | بازی را تکرار و فقط یک بخش را تغییر دهید |
| از واژه‌ای در بازی تازه استفاده می‌کند | با پاسخ کوتاه، گفت‌وگو را ادامه دهید |
اگر کودک هنوز واژه‌ای نمی‌گوید، او را برای پاسخ‌دادن تحت فشار نگذارید. می‌توانید فعالیت را ساده‌تر کنید و درباره انتظارات متناسب با سطح و تجربه او با مدرس کودک گفت‌وگو کنید.
چه زمانی کلاس زبان می‌تواند کمک‌کننده باشد؟
ممکن است خانواده به برنامه منظم، همراهی مدرس یا فرصت تعامل کودک با همسالان نیاز داشته باشد. برای انتخاب کلاس، فقط نام کتاب یا تعداد واژه‌های هر ترم را معیار قرار ندهید.
پیش از ثبت‌نام، این موارد را بپرسید:
گروه سنی و شرایط ورود به دوره چیست؟
مدرس چه تجربه‌ای در آموزش خردسالان دارد؟
چه سهمی از کلاس به بازی، قصه، حرکت و تعامل اختصاص دارد؟
ظرفیت کلاس و فرصت مشارکت هر کودک چقدر است؟
پیشرفت کودک چگونه به والدین گزارش می‌شود؟
برای همراهی در خانه چه راهنمایی ارائه می‌شود؟
برای آشنایی با مسیر آموزشی مان، دوره زبان انگلیسی کودکان را ببینید. پیش از ثبت‌نام، تناسب سن، تجربه قبلی و شرایط فرزندتان با دوره موجود را از آموزشگاه بپرسید.
منبع راهنمای والدین:
آغاز آموزش انگلیسی به کودکان در خانه — British Council
پرسش‌های متداول درباره آموزش انگلیسی به خردسالان (FAQ)
بهترین روش آموزش انگلیسی به کودک خردسال چیست؟
برای شروع، ترکیبی از بازی، قصه، آهنگ و عبارت‌های کوتاه روزمره را امتحان کنید. روش مناسب باید با علاقه و آمادگی کودک هماهنگ باشد و فرصتی برای مشارکت او فراهم کند.
آموزش را از الفبا شروع کنیم یا شنیدن و بازی؟
برای شروع فعالیت‌های انگلیسی، لازم نیست کودک الفبا را بلد باشد. شنیدن عبارت‌های ساده، بازی و نگاه‌کردن به کتاب تصویری می‌توانند نقطه شروع باشند. حروف و صداها را متناسب با آمادگی کودک و برنامه آموزشی اضافه کنید.
روزی چند دقیقه تمرین کنیم؟
زمان ثابت و یکسانی برای همه کودکان وجود ندارد. با یک فعالیت کوتاه شروع کنید و به علاقه و خستگی کودک توجه کنید. جلسات کوتاه و قابل‌تکرار را در برنامه‌ای قرار دهید که خانواده بتواند ادامه دهد.
آیا کارتون انگلیسی به‌تنهایی کافی است؟
برای برنامه‌ای که هدف آن مشارکت و استفاده از زبان است، تماشای کارتون را با گفت‌وگو، بازی یا فعالیت مرتبط همراه کنید. یک عبارت یا اتفاق ساده از داستان را انتخاب کنید و در بازی دوباره به کار ببرید.
اگر کودک نخواست انگلیسی حرف بزند چه کنیم؟
به او فرصت بدهید با نگاه، اشاره، حرکت یا انتخاب وسیله در فعالیت شرکت کند. خودتان عبارت‌ها را به کار ببرید و او را به تکرار اجباری وادار نکنید. اگر این موضوع ادامه‌دار است، درباره سطح انتظار و مناسب‌بودن فعالیت با مدرس گفت‌وگو کنید.
آیا بدون بلدبودن انگلیسی می‌توانیم به کودک کمک کنیم؟
بله؛ می‌توانید نقش همراه را داشته باشید، دستور بازی را فارسی توضیح دهید و برای عبارت‌ها از صوت آموزشی کمک بگیرید. بهتر است پیش از اجرا، معنی و تلفظ مطالب همان فعالیت را بررسی کنید.
از چه سنی می‌توان در کلاس زبان مان ثبت‌نام کرد؟
شرایط سنی باید براساس دوره‌های موجود و آمادگی کودک بررسی شود. برای اطلاع از گروه مناسب، جزئیات دوره انگلیسی کودکان مان را مطالعه کنید و پیش از انتخاب کلاس با آموزشگاه هماهنگ شوید.
